Osmanlı Devleti’nde Yerel Yönetimin Gelişmesine Bir Örnek: 1863 Tarihli Beyrut Belediye Nizamnâmesi
Şu kitabın bölümü: Tansü, Y. E. (ed.) 2025. Tarih Alanında Seçme Yazılar IX.

Kürşat Çelik
Fırat Üniversitesi

Özet

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nde modern belediyeciliğin kurumsallaşma sürecini, 1863 tarihli Beyrut Belediye Nizamnâmesi örneği üzerinden incelemektedir. Tanzimat reformlarının taşrada yarattığı idari dönüşümün bir ürünü olarak değerlendirilen bu nizamnâme, Beyrut’un liman kenti kimliği, artan ticari faaliyetleri ve çok kültürlü yapısının doğurduğu yönetim ihtiyaçlarına yanıt verme amacı taşımıştır. Araştırma, arşiv belgelerine dayanarak Beyrut’ta belediye teşkilatının kuruluş sürecini, Meclis-i Vâlâ’daki tartışmaları, nizamnâmenin yapısal özelliklerini ve uygulamadaki sınırlılıkları incelemektedir. Çalışmada, Beyrut Belediye Nizamnâmesi’nin, Osmanlı taşrasında modern yerel yönetim anlayışının ilk kurumsal adımlarından biri olduğu; ancak merkezî denetim, mali kısıtlamalar ve hukuki belirsizlikler nedeniyle özerk bir belediye yapısı oluşturamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Nizamnâme, Tanzimat’ın yerel düzeyde yarattığı modernleşme ve merkezileşme dinamiklerini eşzamanlı biçimde yansıtan bir örnek teşkil etmektedir. Bu yönüyle Beyrut örneği, Osmanlı idari modernleşmesinin taşradaki yansımalarını ve erken belediyeciliğin yapısal sorunlarını anlamak açısından önemli bir örnek sunmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Çelik, K. (2025). Osmanlı Devleti’nde Yerel Yönetimin Gelişmesine Bir Örnek: 1863 Tarihli Beyrut Belediye Nizamnâmesi. In: Tansü, Y. E. (ed.), Tarih Alanında Seçme Yazılar IX. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub886.c4762

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI

Kategoriler