İslam dünyasının en önemli kurumsal yapılarından biri olan vakıf, tarihsel süreç içinde geniş bir literatüre konu olmuş olsa da, bu kurumun diğer din ve kültürlerdeki benzer hayır yapılarıyla ilişkisini ele alan karşılaştırmalı çalışmalar sınırlı kalmıştır. Bu çalışma, İslam vakıf sistemi ile Yahudi geleneğinde önemli bir yere sahip olan hekdeş kurumunu karşılaştırmalı bir perspektifle inceleyerek, iki geleneğin hayır anlayışları arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada vakıf ve hekdeş kavramları tarihsel, hukuki ve sosyo-ekonomik boyutlarıyla ele alınmış; bu kurumların yalnızca kavramsal benzerlikler taşımadığı, aynı zamanda hayır motivasyonu, kurumsal işleyiş ve toplumsal işlevler bakımından da önemli paralellikler gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırma, vakıf ve hekdeş kurumlarının tek yönlü bir etkileşim ilişkisi içinde değil, karşılıklı kültürel ve toplumsal temaslar çerçevesinde geliştiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, her iki yapının da durağan kurumlar olmadığı; değişen sosyal, ekonomik ve siyasal koşullara bağlı olarak dönüşüm geçirdiği vurgulanmıştır. Bununla birlikte, özellikle aile vakıfları, bağış motivasyonları ve kamusal yarar anlayışı gibi alanlarda iki gelenek arasında belirgin ayrışmalar olduğu görülmektedir. Hukuki ve idari uygulamalardaki farklılıklar ise, hekdeş bağışlarının sınırları ve uygulama biçimlerinin zaman zaman ihtilaflara yol açtığını göstermektedir. Kuhlani Sinagogu örneği üzerinden yapılan değerlendirme, hekdeş kurumunun tarihsel bağlamdaki karmaşık işleyişini somutlaştırmakta ve bu yapının toplumsal ihtiyaçlara nasıl cevap verdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, vakıf ve hekdeş kurumlarını karşılaştırmalı bir çerçevede ele alarak mevcut literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta; kurum tarihi ve karşılaştırmalı din araştırmaları açısından yeni bir tartışma zemini sunmaktadır.