Bu çalışma, Türkiye’de kadın hareketlerinin Osmanlı’dan günümüze uzanan tarihsel seyrini, devlet–toplum ilişkileri ve sivil toplum örgütlenmeleri ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Kadınların toplumsal ve siyasal alandaki konumları, yalnızca yasal düzenlemeler ve kurumsal değişimler üzerinden değil; içinde bulundukları tarihsel, toplumsal ve siyasal bağlam dikkate alınarak ele alınmaktadır. Bu çerçevede çalışma, kadınların pasif birer toplumsal unsur olmaktan ziyade, karşılaştıkları sınırlamalara rağmen kendi mücadele alanlarını oluşturan ve dönüştüren aktörler olduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir.

Osmanlı döneminde kadınların toplumsal konumu, modernleşme süreciyle birlikte dönüşmeye başlamış; Tanzimat ve Meşrutiyet yıllarında kadınların eğitim, yayıncılık ve dernek faaliyetleri aracılığıyla kamusal alanda daha görünür hâle geldikleri görülmüştür. Bu birikim, Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen hukuksal ve kurumsal reformlar için önemli bir zemin oluşturmuştur. Ancak Cumhuriyet’le birlikte kadınlara tanınan siyasal ve hukuksal haklar, her zaman fiilî eşitlik ve temsiliyetle karşılık bulmamış; özellikle çok partili hayata geçiş sonrasında kadınların siyasal temsili uzun yıllar sınırlı düzeyde kalmıştır.

Çalışmada, 1950–1980 dönemi kadınların parlamenter siyasetten giderek dışlandığı bir süreç olarak değerlendirilmekte; bu durum, siyasal alanın erkek egemen yapısı ve artan rekabet koşullarıyla ilişkilendirilmektedir. 1980 sonrasında ise kadın hareketlerinin ve kadın sivil toplum örgütlerinin güçlenmesiyle birlikte, kadınların siyasal ve toplumsal taleplerini farklı mecralarda dile getirmeye başladıkları görülmektedir. Bu süreç, kadın hareketlerinin yalnızca devlet merkezli politikalarla değil, örgütlü toplumsal mücadelelerle de şekillendiğini göstermektedir.

Sonuç olarak çalışma, Türkiye’de kadın hareketlerinin süreklilikler ve kırılmalar üzerinden gelişen çok katmanlı bir yapı sergilediğini; kadınların toplumsal değişimin hem öznesi hem de taşıyıcısı olarak tarihsel süreç içinde önemli bir rol üstlendiklerini ortaya koymaktadır.