Havacılıkta Bakımın Dijital Dönüşümü: Yapay Zekâ Destekli Yaklaşımlar
Şu kitabın bölümü: Fedai, Y. (ed.) 2025. Makina Mühendisliğinde Yenilikçi Yaklaşımlar ve Yeni Nesil Mühendislik Çalışmaları.

Mustafa Melikşah Özmen
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
Bekir Aksoy
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

Özet

Havacılık bakım süreçleri, uçuş emniyeti, operasyonel süreklilik ve maliyet etkinliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Geleneksel bakım yaklaşımları, planlı ve arıza sonrası müdahalelere dayanırken insan faktörüne bağımlılığı nedeniyle esneklik ve verimlilik sınırlamaları taşımaktadır. Son yıllarda yapay zekâ, havacılık bakımında köklü bir dönüşüm yaratarak bakım yönetimini reaktif yöntemlerden öngörücü ve veri odaklı modellere taşımıştır. Bu dönüşüm, dijital ikizler, yapısal sağlık izleme, görsel muayene otomasyonu, pist üzeri yabancı cisim tespiti, karar destek sistemleri ve yedek parça lojistik optimizasyonu gibi alanlarda yenilikçi çözümler sunmaktadır.

Yapay zeka tabanlı öngörücü bakım, sensör verilerini derin öğrenme algoritmalarıyla analiz ederek ekipmanların kalan faydalı ömrünü tahmin etmekte ve plansız duruş sürelerini azaltarak operasyonel güvenilirliği artırmaktadır. Dijital ikiz teknolojisi, hava araçlarının sanal kopyalarını oluşturarak gerçek zamanlı izleme ve proaktif bakım planlamasına imkân tanımaktadır. Ayrıca, görsel denetimlerin otomasyonu, teknisyen iş yükünü azaltırken kalite standartlarını yükseltmektedir.

Bununla birlikte, veri bütünlüğü, açıklanabilir yapay zekâ, regülasyonlara uyum ve insan-makine iş birliği gibi konular, teknolojinin güvenli ve sürdürülebilir uygulanabilmesi için çözülmesi gereken temel zorluklar arasında yer almaktadır. Bu kitap bölümü, yapay zekanın havacılık bakımında sağladığı emniyet, verimlilik, maliyet ve sürdürülebilirlik katkılarını ele alırken gelecekte insan merkezli, etik ve regülasyon uyumlu bakım ekosistemlerinin nasıl şekilleneceğine dair kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır.

 

Kaynakça Gösterimi

Özmen, M. M. & Aksoy, B. (2025). Havacılıkta Bakımın Dijital Dönüşümü: Yapay Zekâ Destekli Yaklaşımlar. In: Fedai, Y. (ed.), Makina Mühendisliğinde Yenilikçi Yaklaşımlar ve Yeni Nesil Mühendislik Çalışmaları. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1093.c4350

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI