Uzaktan Denetime Geçiş Sürecinde Yapay Zekâ ve Risk Analizi Uygulamaları (Mükellef Hakları Bağlamında Değerlendirmeler)
Şu kitabın bölümü: Yurdadoğ, V. (ed.) 2025. Kamu Maliyesi Alanında Güncel Araştırmalar.

Engin Hepaksaz
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
Şaban Ertekin
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

Özet

Günümüzde bilgi işlem teknolojileri ve yapay zekâ uygulamalarında yaşanan gelişmelerin gelir idaresi ve vergileme işlemlerine de yansıyan önemli boyutları bulunmaktadır. Türkiye’de gelinen noktada gerek vergi kaybı, gerekse kayıt dışı ekonomi ve vergi kaçakçılığının önlenmesi, söz konusu uygulamalar aracılığıyla denetim süreç ve boyutuna da etki eder bir hal almış bulunmaktadır. Yaşanan gelişmeler hem idare hem de mükellefler boyutuyla zaman, mekân ve maliyet avantajlarını gündeme getirmekte, idarenin vergi toplama maliyetlerine de etki etmektedir. Denetim sürecinde vergi denetiminin etkinliği ve işlevselliğinin yanı sıra, mükellef haklarının da gereği gibi korunup gözetilmesi önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır.  Gelir idaresi ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nın geliştirmiş olduğu e-devlet ve yapay zekâ uygulamalarının özellikle inceleme boyutuyla devreye sokulması bakımından 2025 yılının Ekim ayı mali milat özelliği arz etmektedir. OECD’nin vergi suçlarıyla mücadelede küresel anlamda 10 temel ilkesi Türkiye’de de yeni süreçteki e-denetim anlayışında yer almış olup, bu ilkelerden bir tanesi de mükellef haklarının korunup gözetilmesine ilişkindir. Bu bakımdan önümüzdeki süreçte uzaktan denetimin etkinlik ve işlevselliğinin yanı sıra, mükellef haklarının konumu, korunup gözetilmesi konuları da çok sık gündeme gelecek konular arasında yer almaktadır. Çalışmada gelinen nokta itibariyle uzaktan denetime imkân veren uygulamalar, hem mevcut durum hem de gelecekteki perspektif açısından mükellef haklarının yeri ve önemi de dikkate alınarak ele alınmakta ve değerlendirilmektedir.

Kaynakça Gösterimi

Hepaksaz, E. & Ertekin, Ş. (2025). Uzaktan Denetime Geçiş Sürecinde Yapay Zekâ ve Risk Analizi Uygulamaları (Mükellef Hakları Bağlamında Değerlendirmeler). In: Yurdadoğ, V. (ed.), Kamu Maliyesi Alanında Güncel Araştırmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1139.c4688

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI

Kategoriler