Katılım, bir süreklilik ekseni üzerinde tamamen gönüllüden tamamen zorunluya uzanan bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Gönüllülük; bireyin herhangi bir kişi, kurum ya da topluma fayda sağlamak amacıyla özgür iradesiyle katkı sunmasıdır. Sosyal, kültürel ve ekonomik boyutları bulunan gönüllülük; içsel motivasyon, özerklik, kişisel kontrol ve algılanan örgütsel destekle güçlenmektedir. Eğitim düzeyi, yaş, meslek, medeni durum gibi demografik faktörler gönüllü katılımı etkileyen unsurlar arasında yer almaktadır. Gönüllü katılım özellikle eğitim ve kurumsal programlarda motivasyon, öğrenme transferi ve iş tatmini açısından olumlu sonuçlar doğurmaktadır. Ancak gönüllü programlarda düşük performanslı bireylerin katılmama eğilimi, temsil ve verimlilik sorunları yaratabilmektedir. Zorunlu katılım ise çalışanların hukuki, yönetsel, ekonomik ya da ahlaki yükümlülükler nedeniyle süreçlere katılmak zorunda kalmasıdır. Hukuki zorunluluklar, devam bağlılığı ve normatif bağlılık zorunlu katılımın boyutları arasında yer almaktadır. Dışsal motivasyon, rol netliği ve performans baskısı zorunlu katılımın temel unsurlarıdır. Zorunlu katılım kapsayıcılığı artırsa da, bireylerde direnç ve düşük motivasyon oluşturma riski taşımaktadır. Sonuç olarak gönüllü katılım içsel motivasyonu ve öğrenme çıktısını güçlendirirken, zorunlu katılımın etkili olabilmesi için güçlü örgütsel destek ve iyi tasarlanmış süreçlere ihtiyaç vardır. Katılım türü, örgütün amacı ve bağlamına göre değerlendirilmelidir. Örgütlerde katılım, genellikle bir süreklilik ekseni üzerinde ele alınmaktadır. Tamamen zorunlu, kısmen gönüllü, tamamen gönüllü şeklinde katılım türleri uygun çalışma şekline göre değişiklik göstermektedir.  De Jong vd. (2025) tarafından gerçekleştirilen bir çalışmada zorunlu ve gönüllü katılım konusunun eğitim açısından etkileri değerlendirilmiştir. Zorunlu ve gönüllü katılım sadece örgütlerde çalışan/işveren ilişkisi açısından kullanılmamaktadır. Ayrıca eğitim amaçlı kullanıldığı alanlarda mevcuttur. Gönüllü ve zorunlu katılım kapsamında düzenlenen eğitim içeriklerinin önemli olduğunu vurgulanmaktadır. Bu aşamada, eğitmenlere ve politika yapıcılara hangi durumlarda zorunlu veya gönüllü eğitim katılımının daha faydalı olduğuna dair yol gösterici bilgiler sunularak, eğitim içeriklerinin hazırlanmasına katkı sağlanmaktadır.