Örgüt Kültürünün İkili Doğası: Pozitiflik ve Toksisitenin Paradoksal Birlikteliği
Şu kitabın bölümü:
Mücevher,
M.
H.
(ed.)
2026.
Örgütsel Davranışta İkilik: Karşıt Kavramların Gerilim ve Etkileşimi – Cilt 1.
Özet
Bu bölüm, pozitif ile toksik (negatif) örgüt kültürlerinin yönetsel uygulamalar ve örgütsel çıktılar bağlamında ele alarak bu iki kültür tipinin ikilik (birlikte var olma) ve paradoks durumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Geleneksel yönetim yaklaşımlarında pozitif ve toksik örgüt kültürleri çoğunlukla birbirini dışlayan iki karşıt yapı olarak değerlendirilmektedir. Yöneticilerin temel sorumluluğu da toksik unsurları ortadan kaldırarak pozitif bir örgüt kültürünü inşa etmek şeklinde ele alınmaktadır; fakat yönetim uygulamaları, örgütün yapısı ve ihtiyaçları bu iki kültür tipini aynı anda üretebildiğini ve sürdürebildiğini göstermektedir. Performans, verimlilik ve rekabet odaklı örgüt kültürü bir yandan motivasyon, bağlılık ve başarıyı teşvik ederken, diğer yandan aşırı kontrol, baskı ve tükenmişlik gibi toksik sonuçları doğurabilmektedir. Söz konusu bu zıt durumların eş zamanlı olarak bir örgüt içerisinde görülebildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ikilik oluşturan farklı örgüt kültürü unsurları birinin galip gelip diğerini yok ettiğine dair hâkim görüşün aksine, birbirini var eden bir paradoks yarattıkları anlaşılmaktadır. Bu ikilik ve paradoks, çoğu zaman örgütsel ihtiyaçlar, yönetsel kararlar ve liderlik yaklaşımları çerçevesinde şekillendiği görülmektedir. Dolayısıyla bu bölüm, pozitif ve toksik örgüt kültürleri arasındaki ilişkiyi yönetsel uygulamalar bağlamında ele alarak örgüt kültürünün ikili karşıtlıkların ötesinde birlikte var olabilen ve yönetim uygulamalarıyla sürekli yeniden üretilen dinamik bir yapı olduğunu ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu yönüyle bölüm, hem literatüre kavramsal bir katkı sunmakta hem de yöneticilere pozitif ve toksik örgüt kültürlerini tanıma, aralarındaki çekişmeyi ve çatışmayı anlama ve yönetme konusunda bir çerçeve sağlamaktadır.
