Yengeç Sepeti Sendromu
Şu kitabın bölümü: Vural, S. & Vural, M. F. (eds.) 2026. Sendromlar: Modern Örgütlerde Psikososyal Sorunlar.

Nejla Aydınoğlu
Bursa Uludağ Üniversitesi

Özet

Yengeç sepeti sendromu, çalışanların kendilerinden daha başarılı ya da ilerleme potansiyeline sahip bireyleri engellemeye yönelik tutumlarını ifade eden bir örgütsel davranış olgusudur. Bu olgu çoğunlukla kıskançlık, tehdit algısı ve yıkıcı rekabet ile ilişkilendirilmektedir. Bu çalışma, yengeç sepeti sendromunu örgütsel davranış literatürü çerçevesinde kavramsal olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda kavramın tanımı ve kapsamı ele alınmış, ardından sosyal kimlik teorisi, sosyal karşılaştırma teorisi ve Hofstede’nin kültür boyutları yaklaşımı çerçevesinde kuramsal bir değerlendirme yapılmıştır. Literatür incelemesi doğrultusunda sendromun ortaya çıkışında etkili olan bireysel ve örgütsel öncüller incelenmiştir. Bu bağlamda haset, düşük benlik saygısı, narsisizm, sosyal baltalama, rekabetçi örgüt iklimi, örgüt yapısı ve örgüt kültürü ele alınmıştır. Ayrıca yengeç sepeti sendromunun dedikodu, dışlanma, saldırganlık, zorbalık, mobbing, iş yeri nezaketsizliği, iş stresi, motivasyon kaybı ve örgütsel yabancılaşma gibi bireysel ve örgütsel sonuçları değerlendirilmiştir. Çalışmada sendromun önlenmesi ve yönetimine yönelik öneriler de sunulmuştur. Bu çalışma, yengeç sepeti sendromunun örgütlerde yalnızca kişilerarası rekabetin bir sonucu olmadığını, örgütsel adalet algısı, kariyer fırsatlarının dağılımı, liderlik uygulamaları ve örgüt kültürü tarafından şekillendirilen yapısal bir dinamiğe işaret ettiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle söz konusu olgunun sistematik biçimde ele alınması, örgütlerde sürdürülebilir bir iş birliği ikliminin oluşturulması açısından kritik önem taşımaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Aydınoğlu, N. (2026). Yengeç Sepeti Sendromu. In: Vural, S. & Vural, M. F. (eds.), Sendromlar: Modern Örgütlerde Psikososyal Sorunlar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1258.c5119

Lisans

Yayın Tarihi

18 March 2026

DOI

Kategoriler