Çağdaş sanatın ontolojik zemininde meydana gelen köklü bir paradigma değişimini; sanat eserinin statik, bitmiş bir nesne olmaktan çıkıp, izleyici ile kurulan dinamik ve sürekli bir diyaloga dönüşümünü çalışmada mercek altına almaktadır. Çalışmanın temel odağını, izleyicinin geleneksel pasif konumunu terk ederek sanatsal sürecin inşasında "etkin bir özne" ve "ortak yaratıcı" haline gelmesi oluşturmaktadır. Kuramsal çerçevede; Nicolas Bourriaud’nun toplumsal etkileşimi merkeze alan "İlişkisel Estetik" kavramı, Claire Bishop’un bu etkileşimlerdeki gerilim ve çatışmaya vurgu yapan "Antagonizm" eleştirisi ve Jacques Ranciere’in hiyerarşileri reddeden "Özgürleşmiş İzleyici" kuramı diyalektik bir bakış açısıyla tartışılmaktadır. Plastik sanatlarda yaşanan pratik dönüşüm; maddesizleşme, deneyim odaklılık ve Umberto Eco’nun "Açık Yapıt" kavramı üzerinden analiz edilerek, sanatçının rolünün "tekil dahi"den "süreç kolaylaştırıcı"ya evrilmesi incelenmektedir.

Çalışmada ayrıca, ağ toplumunun yükselişiyle birlikte katılımın dijital ve sanal boyutları, yapay zekâ entegrasyonu ve ekolojik aktivizmle kurulan ilişkiler ele alınmaktadır. Bu bağlamda; Tomas Saraceno’nun bağlantısallığı sorgulayan ağ enstalasyonları, Marina Abramovic’in mevcudiyet ve sessiz etkileşime dayalı performansı ve Refik Anadol’un veri ile makine belleğini toplumsal bir deneyime dönüştüren yapay zeka çalışmaları vaka analizi yöntemiyle incelenmektedir. Sonuç olarak çalışma, katılımcı sanatın toplumsal değişim ve demokratik diyalog potansiyelini vurgularken; sanatsal özün eğlence endüstrisi içinde yüzeyselleşme riskine karşı eleştirel bir farkındalık sunmayı amaçlamaktadır.