Endokrin Hastalıklara Beyin Cerrahisi Yaklaşımı
Şu kitabın bölümü: Tatlı, M. & Türkoğlu, S. (eds.) 2026. Endokrin Hastalıklara Multidisipliner Yaklaşım.

Veli Çıtışlı
Pamukkale Üniversitesi

Özet

Nöro-endokrinoloji bilgisi, nöroşirürjide hayati öneme sahiptir. Aslında, günümüzde nöroşirürjistlerin rolü sadece sella ve parasellar bölgedeki ameliyatları gerçekleştirmekle sınırlı kalmamalı, aynı zamanda hipofiz bezi hastalıkları gibi endokrin bozuklukların teşhisini yapmalı, en uygun  tedavi planını belirlemeli, ameliyat öncesi ve sonrası ideal bakımı kararlaştırmalı ve hastalığın uzun vadeli yönetimini planlıdır.

Travmatik beyin hasarı (TBH), Subaraknoid kanama (SAK), Hipofiz Tümörleri (Prolaktinoma, Büyüme Hormonu Adenomu) gibi diğer nöroşirürjikal durumların neden olduğu endokrin bozuklukların  yönetimindeki gelişmeler, kaçınılmaz olarak hayatta kalma oranlarında iyileşmeye yol açmıştır. Yaşam kalitesine artan odaklanma, nöroşirürjikal  durumların sıklıkla nöroendokrin disfonksiyonu ile komplike olduğunun fark edilmesine neden olmuştur. Bu disfonksiyon, nörolojik hasardan veya ameliyat sonrası sıvı yönetimi veya kraniyal radyasyonun etkileri nedeniyle meydana gelebilmektedir.

Endokrinoloji uzmanları geleneksel olarak TBh ve SAK'ın nörohipofiz komplikasyonları konusunda konsülte edilen uzmanlar olmuşlardır. Ayrıca  Hipofiz cerrahisi  sonrası iyileşme döneminde diyabetes insipidus (DI) ve hiponatremi yönetimi, uzun yıllardır endokrinologların iş yükünün bir parçasını oluşturmuştur. Bununla birlikte, son yıllarda yapılan araştırmalar, adenohipofizin, geleneksel olarak hipofiz bezinin etkilenmesiyle ilişkilendirilmeyen çok çeşitli nöroşirürjikal  olaylardan sonra da hasara ve disfonksiyona karşı savunmasız olduğunu göstermiştir.

Beyin cerrahisi pratiğinde sıkça uygulanan Hipofiz adenomu cerrahisi öncesi ve sonrası ortaya çıkan endokrin dengesizliklere karşı hassas davranılması hastalar ve beyin cerrahları tarafından son derece önemlidir.

Kaynakça Gösterimi

Çıtışlı, V. (2026). Endokrin Hastalıklara Beyin Cerrahisi Yaklaşımı. In: Tatlı, M. & Türkoğlu, S. (eds.), Endokrin Hastalıklara Multidisipliner Yaklaşım. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1266.c5157

Lisans

Yayın Tarihi

19 March 2026

DOI