Ekonomik Kriz Dönemlerinde Sektörel Vergi Performansı ve Mali Dayanıklılık Analizi: Türkiye Örneği
Şu kitabın bölümü: Şahin, M. & Önder, K. (eds.) 2026. İktisat ve Maliye Alanlarında Teorik ve Ampirik Araştırmalar.

H. Muhammet Kekeç
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

Özet

Ekonomik krizler, ulusal ekonomilerde makroekonomik istikrarsızlık ve belirsizlik yaratarak vergi gelirlerinin yapısını ve sürdürülebilirliğini önemli ölçüde etkiler. Bu durum kamu maliyesinin dengesini bozar ve krizden çıkış stratejilerinin ve maliye politikalarının etkinliğini doğrudan etkiler. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde, ekonomik şoklar –özellikle dış ticaret, kredi ve güven gibi kanallar aracılığıyla– gerçek krizlere dönüşerek ekonomik göstergelerde ciddi bir bozulmaya yol açabilir. Bu bağlamda, küresel ekonomik krizler ve borç krizleri, Türkiye’nin ihracata bağımlı ekonomisini olumsuz etkilemiş, dolayısıyla vergi gelirlerinin istikrarını ve kalitesini düşürmüştür. Bu durum, 1994, 2000–2001 ulusal krizleri, 2008 küresel krizi ve 2020 COVID-19 salgını gibi dönemlerde açıkça gözlemlenmiştir. Bu kriz dönemlerinde kamu harcamaları ve vergi gelirleri dalgalı bir seyir izlemiştir; özellikle 2001 krizinin ardından uygulanan “Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı” ile mali disiplin sağlanmaya çalışılmıştır. 2008 küresel krizi faiz indirimleri ve likidite desteği ile hafifletilirken, pandemi sırasında krizin etkilerini azaltmada vergi teşvikleri ve artan sağlık harcamaları gibi maliye politikası araçları kritik bir rol oynamıştır. Özellikle 2008 küresel finans krizi ve 2001 iç krizini takip eden dönemlerde uygulanan mali kuralların bütçe açığı ve kamu borç stoku üzerindeki etkileri, kriz yönetiminde mali performansı anlamak açısından önemlidir. Bu çalışma, vergi politikalarının krizlere uyum yeteneğini ve sektörel vergi gelirlerinin istikrarını değerlendirerek Türkiye’nin mali dayanıklılığını ayrıntılı olarak inceleyecektir. Bu bağlamda, vergi dinamizmi analizleri, ulusal geliri etkileme konusunda isteğe bağlı vergi politikası ayarlamalarının kapasitesini ve vergilerin birincil gelir yaratma amacının ötesinde bir maliye politikası aracı olarak kullanılmasının sektörel etkilerini ortaya koymaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Kekeç, H. M. (2026). Ekonomik Kriz Dönemlerinde Sektörel Vergi Performansı ve Mali Dayanıklılık Analizi: Türkiye Örneği. In: Şahin, M. & Önder, K. (eds.), İktisat ve Maliye Alanlarında Teorik ve Ampirik Araştırmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1305.c5273

Lisans

Yayın Tarihi

16 May 2026

DOI

Kategoriler