Türkiye’de Kentleşme ve Gecekondu Sorunu: Tarihsel Gelişim ve Devlet Politikaları
Şu kitabın bölümü: Turan, V. (ed.) 2026. Çevre Yüzyılında Kent, Çevre ve Yerel Yönetim Politikaları ve Uygulamaları.

Burak Karaoğlan
Ardahan Üniversitesi

Özet

Kent, üzerinde yaşadığımız, karmaşık insan ilişkilerinin ve organizasyonların meydan geldiği mekânsal bir boyuttur. Nitekim küreselleşmenin etkisine giren ve yaşam birimi olarak göze çarpan en önemli olgu kentleşme olgusu olarak görülmektedir. Kentleşme olgusu, modern toplumların ekonomik, siyasal ve toplumsal dönüşüm süreçlerinin en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle 1950’li yıllardan sonra sıçrama gösteren kırdan kente göç ile hız kazanan kentleşme süreci, gelişmekte olan ülkelerde plansız büyüme, mekânsal eşitsizlik ve gecekondulaşma gibi sorunları da beraberinde getirmiştir. Buna paralel olarak büyük şehirlerin gittikçe artan nüfus oranı, beraberinde barınma ihtiyacını gündeme getirmiş, bu süreçte konut ihtiyacının karşılanamaması da gecekondulaşmayı yaygınlaştırmış ve konut politikalarına olan ihtiyacı artırmıştır. Başlangıçta yalnızca bir barınma sorunu olarak değerlendirilen gecekondu olgusu, zamanla ekonomik, kültürel, siyasal ve mekânsal boyutları olan çok yönlü bir toplumsal meseleye dönüşmüştür.

Bu bölümde, Türkiye’de kentleşme ve gecekondulaşma kavramı kuramsal açıdan ele alınmış ve siyasal boyutlarıyla incelenmiş, Türkiye’de kentleşmenin ve gecekondulaşmanın tarihsel gelişimi değerlendirilmiştir. Devamında gecekondu olgusu, nedenleri, sonuçları ve devlet politikaları çerçevesinde analiz edilmiştir. Ayrıca 2000 sonrası dönemde uygulanan kentsel dönüşüm politikaları, TOKİ uygulamaları, neoliberal kentleşme süreçleri ve mekânsal ayrışma sorunları tartışılmıştır. Türkiye’de gecekondu sorununun yalnızca plansız yapılaşmadan ibaret olmadığı; gelir dağılımındaki eşitsizlikler, neoliberal ekonomi politikaları, siyasal popülizm ve yetersiz sosyal konut politikalarıyla doğrudan ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Kaynakça Gösterimi

Karaoğlan, B. (2026). Türkiye’de Kentleşme ve Gecekondu Sorunu: Tarihsel Gelişim ve Devlet Politikaları. In: Turan, V. (ed.), Çevre Yüzyılında Kent, Çevre ve Yerel Yönetim Politikaları ve Uygulamaları. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1335.c5327

Lisans

Yayın Tarihi

29 June 2026

DOI

Kategoriler