Tüketim Kültürü ve İklim Krizi
Şu kitabın bölümü: Villi, B. (ed.) 2026. İklim Krizi Çağında Pazarlama: Sürdürülebilirlik, Tüketim ve Kurumsal Sorumluluk.

Mehmet Ozan Karahan
Uşak Üniversitesi

Özet

İklim krizi olarak adlandırılan olgu, özellikle 2000’li yıllardan itibaren sıklıkla duyulan ve modern dünyanın yüzleşmek durumunda kaldığı en büyük paradoks ve aynı zamanda da tehditlerden birisidir. Modern üretim süreçleri, özellikle ağır sanayi olarak adlandırılan sektörlerdeki salınımlar ve kapitalist sistem içerisindeki yoğun rekabet ortamı başlıca öncüller olarak tartışılmaktadır. Ancak buz dağının görünmeyen kısmında, endüstrilerin daha fazla üretim yapmasında tetikleyici rol oynayan ve demografik ve sosyo-ekonomik olarak farklı özelliklere sahip olmalarına rağmen; ortak noktaları sürekli daha fazla harcama ve satın almaya güdülenmiş bireylerin olmasıdır. Bu durumu yaratan fenomen ise; modern tüketim kültürüdür. Marka algısı, işletmeler tarafından yaratılmaya çalışılan marka imajı, markaların sembolik anlamları ve tüketicilere hissettirdikleri statü, referans grup etkisi ve sosyal medyanın gücü gibi farklı unsurların modern tüketim kültürünün karanlık yüzü olarak pekiştirici etkiye sahip oldukları da yadsınamaz gerçek olarak görünmektedir. Bu çalışmada, ilk olarak bireylerin tüketim kültürünün tarihsel evrimi ve pazarlama dünyasının yarattığı sembolik anlamlar incelenmekte, ardından da ürün yaşam döngüsünün kısa olduğu ve zararlı gaz salınımına bağlı olarak karbon ayak izi nispeten diğer sektörlere göre yüksek olan hazır giyim ve elektronik gibi sektörlerdeki gelişmeler, farklı örneklerle ortaya konulmaktadır. Ayrıca, ekolojik sorunlardan sonra kavramlaştırılan yeşil pazarlama ve sürdürülebilirlik çerçevesinde ele alınan yeşil tüketim ve geri dönüşüm gibi uygulamaların yarattığı paradokslar ele alınacaktır. Son bölümde ise geleneksel pazarlama yaklaşımı içerisinde tüketiciler için talep yaratmak yerine; paylaşım ekonomisi, anti-tüketim ve son olarak küçülme çerçevesinde dair kuramsal ve pratik eylem planları sunulmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Karahan, M. O. (2026). Tüketim Kültürü ve İklim Krizi. In: Villi, B. (ed.), İklim Krizi Çağında Pazarlama: Sürdürülebilirlik, Tüketim ve Kurumsal Sorumluluk. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1338.c5384

Lisans

Yayın Tarihi

29 June 2026

DOI

Kategoriler