Afetlerde Hava Kalitesi ve Kimyasal Riskler
Şu kitabın bölümü:
Sümer,
E.
H.
&
Nur,
N.
(eds.)
2026.
Afetlerde Çevre Sağlığı: Kavramsal Çerçeve, Sağlık Hizmetleri Yönetimi ve Multidisipliner Yaklaşımlar.
Özet
Bu bölüm, afetlerde hava kalitesi bozulmaları ve kimyasal riskleri çevre sağlığı perspektifiyle ele almaktadır. Deprem, sel, yangın, endüstriyel kaza ve nükleer olaylar gibi afetler yalnızca fiziksel yıkıma değil; partikül madde, asbest lifleri, ağır metaller, toksik gazlar, petrol ürünleri ve radyolojik kirleticiler aracılığıyla uzun süreli halk sağlığı sorunlarına da yol açabilmektedir. Özellikle enkaz kaldırma süreçlerinde oluşan toz ve ince partiküller solunum sistemi hastalıkları, kardiyovasküler sorunlar ve kronik inflamasyon açısından önemli risk oluşturmaktadır. Sanayi tesisleri, rafineriler, kimyasal depolar ve toksik atık alanları ise afet sonrasında ikincil çevresel felaketlerin kaynağı hâline gelebilmektedir. Çocuklar, yaşlılar, gebeler, kronik hastalığı bulunan bireyler ve müdahale ekipleri bu risklerden daha fazla etkilenmektedir. Bu nedenle afet yönetiminde hava kalitesi izlemi, kimyasal risk değerlendirmesi, güvenli enkaz yönetimi, asbest kontrolü, toksik atıkların ayrıştırılması ve kişisel koruyucu donanım kullanımı temel uygulamalar arasında yer almalıdır. Ayrıca geçici barınma alanlarında kapalı alan hava kalitesinin korunması, karbonmonoksit zehirlenmelerinin önlenmesi ve uygun havalandırma koşullarının sağlanması halk sağlığı açısından kritik önemdedir. Türkiye’de Marmara, Van ve Kahramanmaraş depremleri; dünyada ise Bhopal, Çernobil, Fukuşima ve Dünya Ticaret Merkezi örnekleri çevresel risk yönetiminin afet döngüsüne entegre edilmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, afetlerde hava kalitesi ve kimyasal risklerin yönetimi; toplum sağlığının korunması, hassas grupların güvence altına alınması ve sürdürülebilir iyileşme süreçlerinin desteklenmesi açısından stratejik bir zorunluluktur.
Anahtar Kelimeler:
Kaynakça Gösterimi
Lisans
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Yayın Tarihi
DOI
Kategoriler
Telif Hakkı (c) 2026 Ergün Haldun Sümer- Naim Nur; Serkan Çelikgün- İmran Şahin Düz- Sanem Nemmezi Karaca- Naim Nur- Nagehan Ekici Koşaroğlu- Nurcan Bağlam- İrem Akova- Şahin Yıldırım- İbrahim Furkan Sarkım- Zeynep Sümer- Yaşam Deniz- Nuriye Dinç- Yeltekin Demirel- Emre Sarı- Elif Alıcı Bıyık- Veysel Kenan Çelik- Yusuf Kenan Tekin- İlhan Korkmaz- Gülaçan Tekin- Ergün Sümer- Gülay Yıldırım- Sema Merve Sümer- Ferdağ Yıldırım