Akıllı Organizasyonlarda Bilişsel Körlük
Şu kitabın bölümü:
Yaralı,
M.
C.
(ed.)
2026.
Akıllı Organizasyonlar: Dijital Olgunluk, Stratejik Yönetim, Öğrenme ve Rekabet Üstünlüğü.
Özet
Dördüncü Sanayi Devrimi ile birlikte hız kazanan dijital dönüşüm süreçleri, işletmelerin örgütsel yapılarında, yönetim anlayışlarında ve karar alma mekanizmalarında önemli değişimlere yol açmıştır. Bu dönüşüm doğrultusunda ortaya çıkan akıllı organizasyonlar; büyük veri, yapay zekâ ve nesnelerin interneti gibi teknolojileri kullanarak bilgi temelli, ağ bağlantılı, esnek ve çevik yapılar hâline gelmiştir. Söz konusu organizasyonlar, değişen çevresel koşullara uyum sağlama ve bilgi üretme kapasitesi açısından önemli avantajlar sunmakla birlikte, yoğun veri akışı ve artan karmaşıklık nedeniyle çeşitli bilişsel sınırlılıklarla karşılaşmaktadır. Bu çalışmada, akıllı organizasyonlarda karar alma süreçlerini etkileyen bilişsel körlük olgusu; sınırlı rasyonellik yaklaşımı ve bilişsel yanlılıklar çerçevesinde ele alınmıştır. İnsan zihninin bilgi işleme kapasitesindeki sınırlılıklar ile sistematik düşünme eğilimleri, karar süreçlerinde bazı kritik bilgilerin göz ardı edilmesine neden olabilmektedir. Özellikle onaylama yanlılığı, aşırı güven yanlılığı, çerçeveleme etkisi, kullanılabilirlik sezgisi ve statüko yanlılığı gibi bilişsel eğilimlerin, organizasyonel karar süreçlerini etkileyerek bilişsel körlüğün oluşumunu güçlendirdiği değerlendirilmektedir. Sonuç olarak bilişsel körlük, akıllı organizasyonlarda yalnızca bireysel düşünme hatalarından kaynaklanan bir durum değil; aynı zamanda örgütsel kültür, veri yönetimi, dijitalleşme uygulamaları ve karar alma süreçlerinin etkileşimi sonucunda ortaya çıkan çok boyutlu bir problem olarak değerlendirilmektedir.
