Dünya Düzeninde Yeni Bir Paradigma: Yapay Zeka Sermayesi ve Homo Symbiotica’nın Kaçınılmaz Yükselişi: İnsan-Yapay Zeka Entegrasyonu
Şu kitabın bölümü:
Sönmez,
S.
(ed.)
2025.
Yeni Nesil Yönetim: Dijital Çağda Sistem, Süreç, Strateji ve Dönüşüm.
Özet
Bu bölümün kavramsal omurgası AI Capital, Human-AI entegrasyonu ve Homo Symbiotica yaklaşımları üzerine kuruludur. Bölümde, üretken yapay zekânın kurumsal değer üretimini yalnızca teknoloji yatırımı üzerinden değil; beceri dönüşümü, çekirdek süreçlerin yeniden tasarımı ve risk yönetişimi yoluyla yeniden şekillendirdiğini ileri sürmektedir. Bu süreç, entelektüel/insan/fiziksel sermaye ayrımlarını bütünüyle ikame etmekten ziyade, bu unsurları yeni bir sosyo-teknik sermaye bileşimi içinde yeniden konumlandırmaktadır. Bu çerçevede AI Capital, YZ teknolojilerine ilişkin bilgi, beceri ve yetkinliklerden oluşan bir vektör olarak tanımlanır ve bireysel/örgütsel düzeylerde YZ’nin iş bağlamında uygulanabilirliğini ve değer yaratma kapasitesini temsil eder. Bölümde ortaya atılan Homo Symbiotica kavramı ise belirsizlik ve çok-anlamlılığın yüksek olduğu karar bağlamlarında YZ’nin insan bilişini ikame etmekten ziyade genişletmesi (augmenting, not replacing) ilkesine dayanır; insan–YZ tamamlayıcılığını işbölümü, denetim ve sorumluluk hatları üzerinden bir “ortak çalışma protokolü”ne dönüştürmeyi amaçlar. Nihai olarak bölüm, örgütlerde ve yüksek riskli alanlarda insan–YZ entegrasyonunun açıklanabilir ortak karar, müdahale edilebilirlik ve risk yönetişimi ilkeleriyle kurumsallaştırılmasını; bu amaçla NIST AI RMF ile UNESCO etik ilkelerinin referans alınmasını önermektedir.
