Balıkesir/Edremit İlçe Merkezinden Seçilen Osmanlı Mezar Taşları Üzerine Bir İnceleme
Şu kitabın bölümü:
Seyfi,
S.
(ed.)
2025.
Sanat Tarihinde İzler ve İz Bırakanlar.
Özet
Balıkesir’in tarihi ve kültürel gelişimine ilişkin en eski izleri barındıran Edremit, 1305 yılından itibaren Türk hâkimiyeti altında anılmaktadır. Bu hâkimiyetin en erken epigrafik izlerinden biri, Kurşunlu Camii Haziresi’nde yer alan Yusuf Sinan bin Habib’e ait M.1300 tarihli mezar taşıdır. Edremit, XIV. yüzyıldan XX. yüzyıla uzanan Türk mezar taşı gelişimini önemli ölçüde yansıtmaktadır. Bu çalışma, Edremit Merkez Kabristanlığı, Ağa Camii Haziresi ve Kurşunlu Camii Haziresi olmak üzere üç farklı alandan seçilen 23 mezar taşının incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Söz konusu bu mezar taşları öncelikle tipolojik olarak değerlendirilmiş, ardından başlık formları başlık, tepelik ve alınlık olmak üzere sınıflandırılarak kendi içinde incelenmiştir. Bunun yanında, mezar taşları tezyinat özellikleri bakımından da incelenmiş; süsleme unsurlarının sembolik anlamları ve hangi bölgelerde tercih edildiği detaylı olarak ortaya konulmuştur. Son olarak mezar taşı kitabelerinde geçen yazılar ele alınmış ve içeriklerinde taşıdıkları anlamlara göre sınıflandırılmıştır.
Edremit’in kültürel sürekliliğini ve değerlerini en güçlü biçimde yansıtan bu eserler, sanat tarihi disiplininde Osmanlı mezar taşı araştırmalarına, kitabe metinleriyle edebiyat alanına ve sundukları tarihi verilerle tarih çalışmalarına referans niteliği taşıması bakımından büyük önem arz etmektedir. Yapılan tüm bu değerlendirmeler neticesinde Edremit’in, Balıkesir il sınırları içerisinde Osmanlı dönemi mezar taşı özelliklerini en belirgin biçimde yansıtan yerleşimlerden biri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
