Para Cezaları Trafik Kazalarını Azaltıyor mu? Türkiye İçin Zaman Serisi Kanıtları (2006–2023)
Şu kitabın bölümü: Yurdadoğ, V. (ed.) 2025. Kamu Maliyesi Alanında Güncel Araştırmalar.

R. Kutlu Korlu
İzmir Demokrasi Üniversitesi

Özet

Bu çalışma, trafik para cezalarının Türkiye’de trafik güvenliği üzerindeki etkisini 2006–2023 dönemine ait yıllık zaman serisi verileri kullanarak incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, ceza gelirlerindeki artışın trafik kazası sayıları ve kişi başına düşen kaza riski üzerinde anlamlı ve bağımsız bir caydırıcılık etkisi yaratıp yaratmadığını ampirik olarak test etmektir. Bu doğrultuda ceza düzeyinin makro ölçekteki kaza hacmini, nüfusa göre düzeltilmiş risk göstergelerini ve zamanın yapısal trend etkilerini hangi ölçüde açıkladığı analiz edilerek Türkiye’de uygulanan ceza politikasının etkinliği çok boyutlu olarak değerlendirilmiştir. Analiz dört farklı OLS modeline dayanmaktadır. İlk model, ceza gelirleri ile toplam kaza sayısı arasındaki pozitif ilişkinin caydırıcılıktan ziyade ortak trend yapısından kaynaklandığını göstermektedir. Model 2’de nüfusa oranlanmış göstergeler kullanılmış, ancak kişi başına ceza düzeyi kişi başına kaza riskini anlamlı biçimde açıklamamıştır. Trend kontrollü Model 3, ceza katsayısının anlamlı olmasına rağmen zaman etkisinin zayıf kalması nedeniyle ilişkinin yapısal eş-hareketten beslendiğini ortaya koymuştur. Model 4 ise logaritmik oranlar üzerinden test edilen bireysel risk düzeylerinde nedensel olmayan bir eş-yönlü hareket olduğunu doğrulamaktadır. Genel olarak bulgular, para cezalarının tek başına trafik kazalarını azaltmada güçlü bir caydırıcı mekanizma oluşturmadığını göstermektedir. Trafik güvenliğinin artırılması ise etkin denetim, teknolojik gözetim, altyapı iyileştirmeleri ve davranışsal müdahalelerle desteklenen çok boyutlu bir politika yaklaşımını gerektirmektedir.

Kaynakça Gösterimi

Korlu, R. K. (2025). Para Cezaları Trafik Kazalarını Azaltıyor mu? Türkiye İçin Zaman Serisi Kanıtları (2006–2023). In: Yurdadoğ, V. (ed.), Kamu Maliyesi Alanında Güncel Araştırmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1139.c4691

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI

Kategoriler