Elit Sporda AI, VR ve AR Teknolojilerinin Disiplinlerarası Etkileşimi: Görsel Haritalama Tekniği İle Bir İnceleme
Şu kitabın bölümü: Tozoğlu, E. & Alaeddinoğlu, V. & Alaeddinoğlu, M. F. & Kandil, N. (eds.) 2025. Sporun Dijital Geleceği Üzerine Bilimsel Araştırmalar.

Muhammet Emin Dertli
Atatürk Üniversitesi
Seda Erden Dertli
Atatürk Üniversitesi

Özet

Bu bibliyometrik çalışma, 1996–2026 döneminde elit sporda yapay zekâ (AI), sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) teknolojilerinin disiplinlerarası etkileşimini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Analiz edilen 193 belge ve 589 araştırmacının katkısı, alanın hâlâ gelişmekte olduğunu ve büyük ölçüde çok yazarlı, ekip temelli üretimle ilerlediğini göstermektedir. Üç alan analizi ve faktöriyel analiz bulguları, AI, VR ve AR teknolojilerinin yalnızca performans ve sağlık odaklı araçlar olmadığını, aynı zamanda sporcu deneyimi, kimlik, sosyal etkileşim ve etik boyutlarla bütünleşen disiplinlerarası bir yapıyı temsil ettiğini ortaya koymaktadır. Kelime bulutu, ortak kelime ağı ve trend analizleri, veri odaklı karar destek sistemleri, sensör tabanlı izleme teknolojileri ile makine öğrenimi ve derin öğrenme algoritmalarının elit sporda performans, analiz ve eğitim süreçlerinde giderek daha belirleyici olduğunu göstermektedir. Etik, adalet, doping, sporcu hakları gibi konuların literatürde sürekli vurgulanması, teknolojik yeniliklerin yalnızca teknik değil, aynı zamanda toplumsal ve normatif boyutları da içerdiğini doğrulamaktadır. Tematik evrim ve eşzamanlılık ağı analizleri, kavramların zaman içindeki dönüşümünü ve sürekli etkileşimini ortaya koyarken, faktöriyel analizler literatürün çok boyutlu yapısını ve sekiz ana küme üzerinden disiplinlerarası bağlantılarını göstermektedir. Yıllık ortalama atıf eğrisi, alanın öncü yıllarında yüksek atıf etkisi, 2000’li yılların ortasında dengeli fakat sınırlı görünürlük ve 2016 sonrasında ise hem üretim hem de akademik etki açısından genişleyen bir literatür yapısı sergilediğini göstermektedir. Bu atıf dinamikleri, elit spor bağlamında AI, VR ve AR teknolojilerinin disiplinlerarası niteliğinin giderek güçlendiğini ve araştırmacılar tarafından daha yoğun şekilde referans verilmeye başlandığını ortaya koymaktadır. Bu bulgular, çalışmayı elit sporda AI, VR ve AR araştırmalarının disiplinlerarası etkileşimini haritalayan özgün bir çalışma hâline getirmektedir. Gelecekteki araştırmaların sosyo-kültürel ve etik boyutları derinleştirmesi, farklı spor branşları ve popülasyonlara odaklanması, teknoloji odaklı yenilikleri izlemesi, karma yöntemler geliştirmesi ve uzun dönemli çalışmalar gerçekleştirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca veri gizliliği ve algoritmik şeffaflık konularının öncelikli araştırma alanları olarak ele alınması, elit sporda AI, VR ve AR teknolojilerinin disiplinlerarası etkileşiminin sürdürülebilir ve etik biçimde ilerlemesine katkı sağlayabilir.

Kaynakça Gösterimi

Dertli, M. E. & Erden Dertli, S. (2025). Elit Sporda AI, VR ve AR Teknolojilerinin Disiplinlerarası Etkileşimi: Görsel Haritalama Tekniği İle Bir İnceleme. In: Tozoğlu, E. & Alaeddinoğlu, V. & Alaeddinoğlu, M. F. & Kandil, N. (eds.), Sporun Dijital Geleceği Üzerine Bilimsel Araştırmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1153.c4833

Lisans

Yayın Tarihi

31 December 2025

DOI

Kategoriler