Süreç Temelli Strateji Bağlamında Yapay Zekâ Destekli Dinleme Etkinlikleri
Şu kitabın bölümü:
Kılıç Avan,
Ş.
&
Kalenderoğlu,
İ.
(eds.)
2026.
Türkçe Öğretiminde Dijital Dönüşüm: Yapay Zekâ Destekli Uygulamalar.
Özet
Bu bölüm, ortaokul 5–8. sınıf öğrencilerine yönelik dinleme öğretimini süreç temelli ve yapay zekâ destekli bir bakış açısıyla ele almaktadır. Süreç temelli yaklaşımda dinleme; hazırlık, dinleme sırası ve dinleme sonrası aşamalarında bilişsel ve üstbilişsel stratejilerin uygulanmasıyla öğrenilen bir süreç olarak görülür. Dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerinin bütünleşik biçimde öğretilmesinin dil yeterliğini artırdığı ve beceriler arası transferi desteklediği araştırmalarla gösterilmiştir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin dinleme öğrenme çıktıları ve sabır, empati gibi değerler her etkinlikte ön plana çıkarılmaktadır. Bu çalışmada, her sınıf düzeyi için üçer etkinlikten oluşan toplam 12 etkinlik tasarlanmış, kademeli sorumluluk devri modeliyle günlük planlar oluşturulmuş ve yapay zekâ araçlarının sınıf içi kullanımı tanıtılmıştır. Ayrıca dört boyutlu bir değerlendirme rubriği (anlama doğruluğu, strateji kullanımı, sosyal‑duygusal beceriler, teknoloji etkileşimi) ve öğretmenler için yapay zekâ destekli kontrol listesi sunulmuştur. Yabancı ve yerli araştırmaların sonuçları, üstbilişsel strateji eğitiminin dinleme başarısını artırdığını, yapay zekâ araçlarının motivasyonu ve akıcılığı desteklediğini ancak insanın rehberliği olmadan yeterli olmadığını göstermektedir. Bu nedenle, etkinlikler hem pedagojik hem etik ilkeler doğrultusunda tasarlanmış ve öğrencilerin dil becerilerini bütüncül şekilde geliştirmesi hedeflenmiştir.
