Ekonomik Özgürlük ve Büyüme İlişkisi: Türkiye ve Türkî Cumhuriyetlerde Nedensellik Analizi
Şu kitabın bölümü: Uçar, M. (ed.) 2026. Küresel Ekonomide Büyüme: Makroekonomik Bir Çerçeve.

Gülferah Ertürkmen
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

Özet

Bu çalışmada, ekonomik özgürlük ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye örnekleminde panel veri analizi çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma, 2000-2021 dönemini kapsamakta olup Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Türkiye’ye ait verilerden yararlanılmıştır. Ekonomik büyümeyi temsilen kişi başına gayri safi yurt içi hasıla, ekonomik özgürlüğü temsilen ise ekonomik özgürlük endeksi kullanılmıştır. Analizde öncelikle serilerin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla yatay kesit bağımlılığı, homojenlik ve birim kök testleri uygulanmıştır. Elde edilen ön test bulguları doğrultusunda değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Dumitrescu ve Hurlin (2012) panel nedensellik testi ile araştırılmıştır. Bulgular, panel birimleri arasında yatay kesit bağımlılığı bulunduğunu ve katsayıların heterojen bir yapı sergilediğini göstermektedir. Birim kök testi sonuçları doğrultusunda uygun dönüşümler yapıldıktan sonra gerçekleştirilen nedensellik analizi, ekonomik büyümeden ekonomik özgürlüğe doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisine işaret etmektedir. Buna karşılık ekonomik özgürlükten ekonomik büyümeye doğru istatistiksel olarak anlamlı bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir. Elde edilen sonuçlar, incelenen ülke grubunda ekonomik performanstaki iyileşmenin kurumsal yapı ve ekonomik serbestlik alanlarında dönüşüm yaratabildiğini, ancak ekonomik özgürlüğün aynı dönem itibarıyla büyümenin doğrudan belirleyicisi olarak ortaya çıkmadığını göstermektedir.

Kaynakça Gösterimi

Ertürkmen, G. (2026). Ekonomik Özgürlük ve Büyüme İlişkisi: Türkiye ve Türkî Cumhuriyetlerde Nedensellik Analizi. In: Uçar, M. (ed.), Küresel Ekonomide Büyüme: Makroekonomik Bir Çerçeve. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1311.c5287

Lisans

Yayın Tarihi

11 June 2026

DOI

Kategoriler