Yapay Zekânın İnsansı Yüzü: Markalar İçin Bir Fırsat mı, Yoksa “Tekinsiz Vadi” mi?
Şu kitabın bölümü: Önen, V. (ed.) 2026. Pazarlama Yönetiminde Yapay Zekȃ Uygulamaları.

Ayben Ceyhan Günay
İstanbul Nişantaşı Üniversitesi

Özet

Bu çalışma, yapay zekânın pazarlama bağlamında insansı temsillerini inceleyerek, markalar açısından bu teknolojilerin bir fırsat mı yoksa “Tekinsiz Vadi” kaynaklı bir risk mi oluşturduğunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın konusu, özellikle sanal etkileyiciler üzerinden yapay zekânın “markanın insansı yüzü” olarak nasıl konumlandığı ve bu süreçte insan benzerliği ile tüketici kabulü arasındaki hassas dengenin nasıl şekillendiğidir.

Araştırmada, antropomorfizm, CASA paradigması ve Tekinsiz Vadi teorisi temelinde kavramsal bir çerçeve oluşturulmuş; yöntem olarak kapsamlı literatür taramasına dayalı nitel ve kavramsal analiz benimsenmiştir. Bulgular, yapay zekâ temelli marka temsilcilerinin tüketici algılarının yalnızca teknolojik yetkinlikle değil; algılanan insansılık, benlik uyumu, güven, samimiyet ve parasosyal etkileşim gibi değişkenlerle şekillendiğini göstermektedir. Ayrıca insan benzerliğinin belirli bir seviyeye kadar marka lehine etkiler yarattığı, ancak aşırı insansılaşmanın tekinsiz vadi etkisiyle marka algısını olumsuz etkileyebileceği ortaya konulmuştur.

Çalışma, markalar için optimum antropomorfizm düzeyinin önemine dikkat çekerek literatüre teorik katkı sunmakta; aynı zamanda yapay zekâ tasarımında denge, şeffaflık ve özgünlük temelli stratejilerin geliştirilmesi gerektiğine yönelik pratik çıkarımlar sunmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Ceyhan Günay, A. (2026). Yapay Zekânın İnsansı Yüzü: Markalar İçin Bir Fırsat mı, Yoksa “Tekinsiz Vadi” mi?. In: Önen, V. (ed.), Pazarlama Yönetiminde Yapay Zekȃ Uygulamaları. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1323.c5293

Lisans

Yayın Tarihi

11 June 2026

DOI

Kategoriler