Bu kitap bölümü, 1923-1946 yılları arasındaki erken Cumhuriyet döneminde Türkiye’de kamu yönetiminin kuruluş ve gelişim sürecini merkezileşme, ulus-devlet inşası ve modern devlet kapasitesinin oluşturulması ekseninde incelemektedir. Cumhuriyet yönetimi, Osmanlı Devleti’nden devraldığı idari mirası bütünüyle reddetmek yerine, yeni rejimin siyasal ve toplumsal hedeflerine uygun biçimde yeniden şekillendirmiştir. Bu nedenle erken Cumhuriyet kamu yönetimi, hem Osmanlı’dan devralınan kurumların devamlılığını hem de yeni devlet anlayışının gerektirdiği dönüşümleri bir arada barındıran bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Bölümde, kamu yönetiminin hukuki temelinin anayasal düzenlemeler aracılığıyla nasıl oluşturulduğu ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Özellikle 1921 Anayasası’nın yerel yönetimlere belirli ölçüde özerklik tanıyan yapısından, 1924 Anayasası’nın güçlü merkezi otoriteyi esas alan üniter devlet modeline geçişi, kamu yönetiminin şekillenmesinde kritik bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir. Bu değişim, devletin ülke genelindeki yönetim kapasitesini artırmayı ve merkezî otoritenin taşra üzerindeki denetimini güçlendirmeyi amaçlamıştır.

Bu çerçevede valilik kurumu, vilayet yönetimi ve umumi müfettişlikler, merkezi yönetimin kararlarını ülkenin farklı bölgelerinde uygulayan temel araçlar hâline gelmiştir. Belediyeler ve köy yönetimleri ise yerel hizmetlerin yürütülmesinin yanı sıra devlet politikalarının yerel düzeyde hayata geçirilmesinde önemli roller üstlenmiştir. Bunun yanında iktisadi devlet teşekkülleri, ekonomik kalkınma hedeflerinin gerçekleştirilmesinde etkin bir araç olarak kullanılmış; devletin ekonomik hayata doğrudan müdahalesi kamu yönetiminin görev alanını genişletmiştir. Tek parti dönemi örgütlenmesi de siyasal bütünlüğün korunması ve devlet politikalarının toplumun tüm kesimlerine ulaştırılması açısından önemli bir işlev görmüştür. Bölümün temel savı, erken Cumhuriyet döneminde kamu yönetiminin yalnızca kamu hizmetlerini sunan teknik bir yapı olmadığıdır. Kamu yönetimi aynı zamanda toplumsal dönüşümü yönlendiren, yeni bir vatandaşlık anlayışı oluşturan, ekonomik kalkınmayı örgütleyen ve ulusal birliği güçlendiren kurucu bir mekanizma olarak işlev görmüştür. Bu yönüyle kamu yönetimi, Cumhuriyet’in modernleşme ve devletleşme sürecinin temel taşı olarak değerlendirilmekte; yeni rejimin toplumsal ve siyasal hedeflerini gerçekleştirmesinde merkezi bir rol üstlenmektedir. Bu nedenle erken Cumhuriyet dönemi kamu yönetimi, Türkiye’de modern devlet yapısının oluşumunu anlamak açısından büyük önem taşımaktadır.