Töreli Bir Siyaset Nazariyesi Denemesi: Bilgi- Güç İlişkisine Dayalı Bir Erdem Şehri ve Küresel Erdem Düzeni
Şu kitabın bölümü:
Çark,
Ö.
&
Uçgan,
N.
(eds.)
2025.
Alanlararası Töreli İlmî Çalışmalar I.
Özet
Bu denemenin temel amacı siyasetin töreli bir nazariyesini ortaya koymaktır. Bu amacımızı yerine getirebilmek için bu makalede cevabını aradığımız soru, bir siyaset düşüncesi ve siyasal rejimin İslami olarak tanımlanmasında temel kıstasın ne olduğudur. Bu soruya verdiğimiz cevap bir siyasetin İslami vasfı kazanabilmesi için ahlaki bir dayanağının olması gerektiği olmuştur. Başka bir ifade ile bir siyasi düşünce ve siyasal rejimin ancak töre ile irtibatının koparılmaması suretiyle İslami varsayılabileceğini savunduk. Bu iddiayı ortaya koymak için İslam siyaset düşüncesinde bilgi-güç arası ilişkiye odaklanmak ve yeni kavramsal öneriler getirmek mecburiyetinde kaldık. Bu zorluğu aşmak için ise törenin istinat edeceği referans tarihsel dönemlendirmeye başvurmak zorunda kaldık. Yani bir siyaset düşüncesi ve siyasal rejimin İslami olarak tanımlanabilmesinde temel kıstas olan töre ile irtibatlandırılma zorunluluğu, siyasal ve toplumsal düzenin bilgiyle ilişkisi temelinde incelenmesini gerekli kıldı. Töre ile irtibatın bilgi-güç ilişkisine dayandırılması zorunluluğu ise İslam siyaset düşüncesinin kurucu kavramlarının bu bakış açısına uygun olarak tespit edilmesini gerektirdi. Müslümanların sosyo-politik bir bütün olarak düşünülmesini imkân dahilinde kılan, onların ortak tarihsel hafızasını inşa eden kavramların bilgi-güç ilişkisine dayandırılarak tespiti ise söz konusu kurucu kavramların Hatemü’l-Enbiya, Asr-ı Saadet, Hulefa-i Raşidin şeklinde tespit edilmesine neden oldu. Bu denemede Asr-ı Saadet kavramını töre ile siyasetin mutlak birlikteliği dönemi, Hülefa-i Raşidin kavramını töre ile siyasetin tarihsel birlikteliği olarak tespit edip, sonrası dönemdeki paradigmanın ise siyasetin töre tarafından denetlenmesine dayandığını savunduk. Bu denemenin son kavramsal önerisi olan fütuhata dayalı cihanşümul ufuk ise bir taraftan Müslümanların uluslararası siyasete dair yaklaşımlarını ortaya koymak diğer taraftan töre ile irtibatlandırılmış siyasetin belli bir mekanla sınırlandırılamayacağı, dünya-mekân boyutunda düşünülmesi gerektiği iddiasını ortaya koymak için kullanılmıştır.
